Milimetry są spokojne do momentu, w którym do projektu wpada calowy katalog, rysunek z USA albo zapis mil w tolerancji.
1 cal = 25,4 mmWynik zaokrąglony do sześciu cyfr znaczących.
Długość wygląda jak najprostszy wymiar w całym przeliczniku. Metr, milimetr, cal i gotowe. W praktyce to właśnie tutaj pojawiają się drobne pułapki, które później kończą się źle dobranym łożyskiem albo gwintem, który w CAD wyglądał sensownie tylko przez chwilę.
W europejskiej dokumentacji maszyn króluje milimetr. Mikrometry wchodzą przy tolerancjach, pasowaniach i powłokach, a cale przy elementach z importu. Do tego dochodzi mil, czyli tysięczna cala, bardzo zdradliwa jednostka dla kogoś, kto odruchowo widzi w głowie milimetr.
Cal jest dokładny: 25,4 mm. Problem nie leży w samej liczbie, tylko w nazwach handlowych, gwintach rurowych i tym, że nie każdy wymiar calowy jest rzeczywistą średnicą mierzoną suwmiarką.
Gwint 1/2 cala nie ma średnicy zewnętrznej 12,7 mm. W gwintach rurowych oznaczenie jest nazwą systemu i historycznego rozmiaru rury. Dlatego przy złączkach trzeba patrzeć w tabelę gwintu, a nie tylko mnożyć przez 25,4.
1 mil to dokładnie 0,0254 mm, czyli 25,4 µm. W amerykańskich tolerancjach i grubościach powłok to normalny zapis. Pomyłka z 1 mm daje błąd 39,37 raza.
1 µm to 0,001 mm, a 1 nm to 0,000001 mm. Przy powłokach i chropowatości trzy zera robią różnicę. Dodatkowo nm jako nanometr nie ma nic wspólnego z N·m jako momentem.
| 1 jednostka | mm | m | µm | cal |
|---|---|---|---|---|
| mmmilimetr | 1 | 0,001 | 1 000 | 0,0393701 |
| cmcentymetr | 10 | 0,01 | 10 000 | 0,393701 |
| mmetr | 1 000 | 1 | 1 000 000 | 39,3701 |
| kmkilometr | 1 000 000 | 1 000 | 1 000 000 000 | 39 370,1 |
| µmmikrometr | 0,001 | 0,000001 | 1 | 0,0000393701 |
| nmnanometr | 0,000001 | 0,000000001 | 0,001 | 0,0000000393701 |
| dmdecymetr | 100 | 0,1 | 100 000 | 3,93701 |
| calcal | 25,4 | 0,0254 | 25 400 | 1 |
| miltysięczna cala | 0,0254 | 0,0000254 | 25,4 | 0,001 |
| stopastopa | 304,8 | 0,3048 | 304 800 | 12 |
| jardjard | 914,4 | 0,9144 | 914 400 | 36 |
| milamila lądowa | 1 609 340 | 1 609,34 | 1 609 340 000 | 63 360 |
| Mmmila morska | 1 852 000 | 1 852 | 1 852 000 000 | 72 913,4 |
Tysięczna część metra, czyli dokładnie 0,001 m. To podstawowa jednostka rysunku technicznego w Europie, bo większość wymiarów maszyn dobrze mieści się w tej skali.
Domyślna jednostka na rysunku wykonawczym i w modelu CAD. Jeżeli na polskim rysunku nie ma dopisku przy wymiarze, praktycznie zawsze chodzi o milimetry.
Setna część metra, czyli dokładnie 0,01 m. W konstrukcji maszyn bywa niewygodny, bo centymetry źle mieszają się z tolerancjami i pasowaniami podawanymi w milimetrach.
Pojawia się raczej w opisach gabarytów, instrukcjach użytkownika i przy elementach okołomaszynowych. Na rysunku wykonawczym częściej robi bałagan niż pomaga.
Metr jest jednostką bazową długości w SI. Od 1983 roku wynika z drogi światła w próżni, więc nie jest już oparty o fizyczny wzorzec pręta.
Układy linii produkcyjnych, długości przenośników, rozstawy stanowisk i dokumentacja budowlana. W detalach maszyn i tak zwykle kończy jako 1000 mm.
Tysiąc metrów, czyli dokładnie 1000 m. W mechanice maszyn prawie nigdy nie opisuje detalu, ale potrafi wejść przez dane eksploatacyjne.
Instrukcje obsługi pojazdów, przebiegi, drogi testowe i utrzymanie ruchu przy maszynach mobilnych. W CAD to raczej jednostka z zewnątrz, nie z modelu części.
Milionowa część metra, czyli 0,001 mm. Zwana też mikronem, choć w dokumentacji lepiej trzymać się symbolu µm.
Tolerancje, chropowatość, bicie, powłoki i pasowania. Pole tolerancji H7 dla średnicy 20 mm ma 21 µm, więc tu naprawdę nie ma miejsca na centymetry.
Miliardowa część metra, czyli 0,000001 mm. Uwaga na zapis: nm to nanometr, a N·m to niutonometr, czyli moment obrotowy.
Powłoki, optyka, warstwy PVD i dane materiałowe dla powierzchni. W typowej konstrukcji maszyn pojawia się rzadko, ale w kartach powłok już tak.
Dziesiąta część metra, czyli dokładnie 0,1 m. Sama długość w decymetrach jest rzadka, za to dm³ żyje jako litr.
Czasem trafia się w materiałach szkolnych albo opisach pojemności, kiedy ktoś miesza długość z objętością. Na rysunku technicznym maszyny to zwykle sygnał, że dane przyszły z nietypowego źródła.
Od 1959 roku cal międzynarodowy ma dokładnie 25,4 mm. To wartość z definicji, więc przy przeliczeniu cali na milimetry nie ma zaokrąglania wzorca.
Gwinty rurowe, łożyska calowe, blachy, koła zębate i dokumentacja z USA. Trzeba uważać, bo cal w nazwie gwintu rurowego nie zawsze oznacza rzeczywistą średnicę 25,4 mm.
Mil, czyli thou, to tysięczna część cala: dokładnie 0,0254 mm. Nazwa jest myląca dla kogoś wychowanego na milimetrach, bo mil nie jest skrótem od milimetra.
Amerykańskie tolerancje, grubości folii, podkładek, powłok i luzów w instrukcjach serwisowych. Jeden mil to 25,4 µm, więc pomyłka z 1 mm robi katastrofę w skali detalu.
Stopa ma 12 cali, czyli dokładnie 0,3048 m. Wartość jest dokładna, bo wynika z definicji cala międzynarodowego.
Rysunki budowlane z USA, długości przenośników, wysokości pomostów i layouty hal. W dokumentacji maszyn potrafi wejść razem z importowanym projektem instalacji.
Jard ma 3 stopy, czyli dokładnie 0,9144 m. W konstrukcji maszyn nie jest codziennością, ale czasem przychodzi razem z materiałem w rolce.
Tkaniny techniczne, pasy, siatki i materiały sprzedawane według anglosaskich katalogów. Przy zamawianiu warto od razu przeliczyć na metry, bo magazyn zwykle nie żyje jardami.
Mila lądowa ma 1760 jardów, czyli dokładnie 1609,344 m. Nie mylić z milą morską, która ma inną definicję i inną długość.
Prędkości w mph, przebiegi i dane eksploatacyjne urządzeń mobilnych z USA. W konstrukcji detalu praktycznie nie występuje.
Mila morska ma dokładnie 1852 m. Historycznie odpowiada jednej minucie kątowej na południku, stąd jej związek z nawigacją.
Dokumentacja urządzeń morskich, systemów pokładowych i danych prędkości w węzłach. Symbol Mm bywa zdradliwy, bo w SI mega metr też zapisałby się podobnie.
1 cal ma dokładnie 25,4 mm. To wartość definicyjna, więc przy przeliczaniu wymiarów calowych na metryczne nie trzeba zgadywać współczynnika.
1 mil ma dokładnie 25,4 µm. To tysięczna część cala, czyli 0,001 in. W opisach powłok z USA mil bywa częstszy niż µm.
Tak. 1 stopa to 12 cali, czyli dokładnie 304,8 mm. Ta dokładność wynika z definicji cala międzynarodowego.