Moment obrotowy jest prosty, dopóki ktoś nie poda tabeli dokręcania w lbf·in, a klucz na stole ma skalę w N·m.
1 lbf·ft = 1,35582 N·mWynik zaokrąglony do sześciu cyfr znaczących.
Moment to siła razy ramię. W dokumentacji europejskiej najczęściej wystarczy N·m albo N·mm. Schody zaczynają się przy instrukcjach z USA, starszych tabelach dokręcania i małych napędach, gdzie pojawia się lbf·ft, lbf·in, kgf·cm albo ozf·in.
Najbardziej zdradliwe są jednostki imperialne, bo wyglądają podobnie. Lbf·ft i lbf·in różnią się dokładnie 12 razy. Na kluczu dynamometrycznym albo w instrukcji serwisowej taki błąd nie jest elegancką literówką, tylko przepisem na zerwany gwint.
Warto też pamiętać, że N·m jako moment i J jako energia mają ten sam wymiar bazowy, ale inny sens. Przy dokręcaniu śruby nie wpisujemy dżuli, nawet jeśli algebra jednostek próbuje udawać, że wszystko jest jedno.
1 lbf·ft to około 1,35582 N·m, a 1 lbf·in to około 0,112985 N·m. Różnica jest dwunastokrotna. Na małym kluczu dynamometrycznym skrót bywa drobny, a gwint nie ma poczucia humoru.
1 kgf·m to dokładnie 9,80665 N·m. Jeśli stara instrukcja podaje 12 kgf·m, to jest około 117,68 N·m, a nie 12 N·m. Ten błąd jest częsty przy przepisywaniu tabel do arkusza.
1 N·mm to dokładnie 0,001 N·m. W obliczeniach wałów i wpustów to wygodny zapis, bo geometria jest w milimetrach. Przy doborze klucza trzeba jednak wrócić do N·m albo cN·m, zależnie od narzędzia.
| 1 jednostka | N·m | kgf·m | lbf·ft | lbf·in |
|---|---|---|---|---|
| N·mniutonometr | 1 | 0,101972 | 0,737562 | 8,85075 |
| N·mmniutonomilimetr | 0,001 | 0,000101972 | 0,000737562 | 0,00885075 |
| kN·mkiloniutonometr | 1 000 | 101,972 | 737,562 | 8 850,75 |
| kgf·mkilogramometr | 9,80665 | 1 | 7,23301 | 86,7962 |
| kgf·cmkilogram siły razy centymetr | 0,0980665 | 0,01 | 0,0723301 | 0,867962 |
| lbf·ftfunt siły razy stopa | 1,35582 | 0,138255 | 1 | 12 |
| lbf·infunt siły razy cal | 0,112985 | 0,0115212 | 0,0833333 | 1 |
| ozf·inuncja siły razy cal | 0,00706155 | 0,000720078 | 0,00520833 | 0,0625 |
Niutonometr to moment od siły 1 N przyłożonej na ramieniu 1 m. Uwaga na zapis, bo N·m jest momentem, a nm bez kropki w środku to nanometr.
Klucze dynamometryczne, tabele dokręcania, silniki, przekładnie i obliczenia wałów. Podstawowa jednostka momentu w dokumentacji europejskiej.
Niutonomilimetr to dokładnie 0,001 N·m. W obliczeniach wytrzymałościowych często pasuje do geometrii w mm, bo ramię i przekroje są w tej samej skali.
Wpusty, kołki, małe wały, śruby i raporty z obliczeń. W CAD-owych szkicach i arkuszach konstrukcyjnych N·mm bywa wygodniejszy niż N·m.
Kiloniutonometr to dokładnie 1000 N·m. To już skala dużych napędów albo konstrukcji, nie śruby M6 dokręcanej na stanowisku.
Duże przekładnie, ramiona maszyn, konstrukcje stalowe i obciążenia od siłowników. Jeśli w małym zespole wychodzi kN·m, najpierw sprawdź długość ramienia.
Kilogram siły na ramieniu 1 m daje dokładnie 9,80665 N·m. Jednostka bywa nazywana kilogramometrem.
Starsza dokumentacja, japońskie karty serwonapędów i dawne tabele dokręcania. Warto od razu przeliczyć, bo 10 kgf·m to nie 10 N·m.
Kilogram siły na ramieniu 1 cm to dokładnie 0,0980665 N·m. To setna część kgf·m, a nie jakaś osobna definicja momentu.
Małe serwomechanizmy, siłowniki elektryczne, zawiasy i katalogi komponentów azjatyckich. Przy doborze napędu łatwo zgubić dwa zera między cm i m.
Funt siły na ramieniu 1 stopy daje około 1,35582 N·m. Wynika z dokładnych definicji stopy i funta siły, tylko po przeliczeniu do SI liczba jest nieokrągła.
Amerykańskie tabele momentów dokręcania i klucze dynamometryczne z importu. Największa pułapka to pomylenie lbf·ft z lbf·in, czyli błąd dwunastokrotny.
Funt siły na ramieniu 1 cala daje około 0,112985 N·m. To dokładnie jedna dwunasta lbf·ft.
Drobne złącza, elektronika, wkręty w obudowach i nastawy małych kluczy dynamometrycznych. Na narzędziu skrót in-lb potrafi być mniejszy niż sama skala.
Uncja siły na ramieniu 1 cala daje około 0,00706155 N·m. To bardzo mały moment, typowy dla małych napędów i mechanizmów.
Silniki krokowe z USA, pokrętła, sprzęgła miniaturowe i mechanizmy precyzyjne. Moment trzymający w ozf·in wygląda duży liczbowo, ale po przeliczeniu na N·m często robi się skromny.
1 lbf·ft ma około 1,35582 N·m. W praktyce 50 lbf·ft to około 67,79 N·m, czyli już normalny moment dokręcania, nie drobiazg.
1 lbf·in ma około 0,112985 N·m. To dokładnie 1/12 lbf·ft, bo cal jest jedną dwunastą stopy.
Tak. 1 kgf·cm to dokładnie 0,0980665 N·m. Ta jednostka często pojawia się przy małych serwach i siłownikach elektrycznych z katalogów azjatyckich.